⏰ 6 minut czasu czytania
Strona główna » Blog »
Współczesny świat zastawy stołowej jest zdominowany przez liczne materiały, które oferują różnorodne walory estetyczne i użytkowe. Jednak gdy mowa o galanterii stołowej w stylu retro, dwa materiały w szczególności wyróżniają się swoim historycznym znaczeniem oraz unikalnymi właściwościami: porcelana i fajans. Oba te materiały mają długą tradycję, ale różnią się pod względem składu, procesu produkcji, właściwości oraz zastosowań.
W artykule przyjrzymy się, jakie są podstawowe różnice między porcelaną a fajansem, jakie mają one znaczenie w kontekście galanterii stołowej retro oraz jakie miejsce zajmują w historii sztuki użytkowej.
1. Porcelana i fajans – różnice w składzie i produkcji
Aby zrozumieć różnice między porcelaną a fajansem, należy zacząć od podstawowego aspektu – składu chemicznego oraz procesu produkcji.
Porcelana
Porcelana to rodzaj ceramiki, który powstaje z mieszanki kaolinu (czysta glinka), skalenia oraz kwarcu.
Jej produkcja wymaga wypalania w bardzo wysokich temperaturach, sięgających 1200–1400°C.
W wyniku tego procesu powstaje materiał niezwykle twardy, przezroczysty i o gładkiej, szklistej powierzchni.
Porcelana ma bardzo charakterystyczny biały kolor, który jest efektem czystości kaolinu oraz wysokiego poziomu wypalania.
Właściwości porcelany to:
- Przezroczystość – cienka porcelana pozwala na delikatne przenikanie światła.
- Twardość i wytrzymałość – porcelana jest jednym z najtrwalszych materiałów ceramicznych.
- Gładka, szklista powierzchnia – porcelana jest łatwa w utrzymaniu czystości.
- Wysoka odporność na działanie czynników chemicznych i termicznych – nie reaguje z żywnością i jest odporna na zarysowania.
Fajans
Fajans to inny rodzaj ceramiki, który również powstaje z gliny, jednak jego skład jest bardziej porowaty i mniej rafinowany niż porcelany.
Zazwyczaj wypalany jest w niższych temperaturach (900–1100°C), co sprawia, że jest mniej twardy i bardziej kruchy.
Z tego powodu naczynia fajansowe często pokrywa się dodatkową warstwą szkliwa, aby zabezpieczyć je przed wilgocią i poprawić estetykę.
Właściwości fajansu to:
- Porowatość – bez szkliwa fajans wchłania wilgoć i jest podatny na plamy.
- Kruche struktury – jest bardziej delikatny niż porcelana.
- Szeroki zakres kolorów – fajans jest zazwyczaj bardziej kolorowy i mniej formalny niż porcelana.
- Niższa temperatura wypalania – co czyni produkcję fajansu tańszą.
Przeczytaj także: Jak dobrać idealny zestaw galanterii stołowej retro do swojego wnętrza?
2. Historia i zastosowanie w galanterii stołowej
Zarówno porcelana, jak i fajans mają swoje miejsce w historii galanterii stołowej i są wykorzystywane do tworzenia pięknych, stylowych zestawów retro, które nawiązują do minionych epok.
Historia porcelany
Porcelana ma swoje korzenie w starożytnych Chinach, gdzie technikę jej wytwarzania rozwinięto już około VII wieku naszej ery. Przez wiele wieków Chiny były jedynym producentem porcelany, stąd często nazywana była „białym złotem”. W Europie technikę produkcji porcelany udało się odkryć dopiero w XVIII wieku, kiedy to w Miśni, pod kierownictwem Johanna Friedricha Böttgera, powstała pierwsza europejska manufaktura porcelany. Porcelana szybko stała się symbolem luksusu, elegancji i prestiżu. Używano jej do tworzenia zarówno zastawy stołowej, jak i dekoracyjnych bibelotów oraz rzeźb. W galanterii stołowej retro porcelana jest symbolem klasyki – wytwarzane z niej serwisy charakteryzują się delikatnością i wyrafinowaniem. Często zdobione są złoceniami, subtelnymi reliefami czy malowanymi ręcznie motywami kwiatowymi, co dodaje im wyjątkowego uroku.
Historia fajansu
Fajans ma swoje korzenie w starożytnym Egipcie i Mezopotamii, ale prawdziwą popularność zdobył w Europie od XVI wieku. Szczególnie we Włoszech (majolika) oraz we Francji i Anglii (Delft), produkcja fajansu stała się niezwykle popularna. Naczynia fajansowe były tańsze w produkcji niż porcelana, dlatego stały się dostępniejsze dla szerokiego grona odbiorców. Jednak mimo niższej ceny, fajans również mógł być bogato zdobiony, a ręczne malowanie i szkliwienie dodawało mu artystycznej wartości. W galanterii stołowej retro fajans pełni funkcję bardziej dekoracyjną i swobodną. Zamiast delikatnych, białych naczyń, jak to ma miejsce w przypadku porcelany, fajansowe talerze i misy często mają wyraziste, rustykalne wzory i bogatą kolorystykę. Przykładami mogą być wyroby z Delft o charakterystycznych niebiesko-białych wzorach.
Przeczytaj także: Historia galanterii stołowej – jak styl retro przetrwał próbę czasu
3. Porcelana czy fajans? Który materiał wybrać do stylu retro?
Wybór między porcelaną a fajansem zależy przede wszystkim od estetyki, którą chcemy osiągnąć w naszej galanterii stołowej, a także od jej funkcjonalności.
Elegancja i klasyka – porcelana
Jeśli naszym celem jest stworzenie eleganckiej, klasycznej zastawy stołowej, porcelana jest wyborem idealnym.
Jest ona kojarzona z luksusem, a jej delikatność i wyrafinowanie sprawiają, że doskonale nadaje się na wyjątkowe okazje.
W galanterii stołowej retro porcelanowe zestawy mogą obejmować serwisy obiadowe, filiżanki do herbaty i kawy, a także wykwintne wazy i półmiski.
Warto zwrócić uwagę na dekoracje – złocenia, ręcznie malowane detale oraz subtelne wzory kwiatowe to elementy, które podkreślają retro charakter porcelany.
Rustykalność i przytulność – fajans
Jeśli zależy nam na bardziej swobodnym, rustykalnym stylu, fajans jest świetnym wyborem.
Jego większa porowatość i mniej formalny charakter sprawiają, że fajansowe naczynia pasują do mniej oficjalnych przyjęć czy rodzinnych obiadów.
Galanteria stołowa retro wykonana z fajansu często jest bardziej kolorowa i ozdobiona ręcznymi, malowanymi wzorami, co dodaje jej niepowtarzalnego, ludowego uroku.
4. Zastosowanie w galanterii stołowej retro
W galanterii stołowej retro, zarówno porcelana, jak i fajans pełnią ważną rolę.
W stylizacjach inspirowanych minionymi epokami, oba materiały są cenione za swoje unikalne walory estetyczne.
Zastosowanie porcelany:
- Zestawy obiadowe – porcelana jest idealnym wyborem na eleganckie obiady i kolacje. Klasyczne serwisy w stylu retro często zawierają talerze obiadowe, talerzyki deserowe, półmiski oraz wazy.
- Zestawy kawowe i herbaciane – filiżanki porcelanowe są symbolem klasy i dobrego smaku. Porcelanowe zestawy do kawy i herbaty w stylu retro często zdobione są finezyjnymi wzorami i złoceniami.
- Dekoracje stołowe – porcelanowe figurki, świeczniki czy wazony to eleganckie dodatki, które mogą uzupełnić każdą stylizację stołową w klimacie retro.
Zastosowanie fajansu:
- Naczynia codzienne – fajansowe talerze, miski i dzbanki doskonale sprawdzają się w codziennym użytkowaniu. Są nieco bardziej trwałe niż porcelana, jeśli chodzi o użytkowanie codzienne, ale nadal oferują piękny, stylowy wygląd.
- Elementy dekoracyjne – fajansowe naczynia często pełnią również funkcję dekoracyjną. W retro aranżacjach mogą być używane jako elementy rustykalnego wystroju kuchni czy jadalni.
Przeczytaj także: Zakupy galanterii stołowej retro – na co zwracać uwagę?
5. Współczesne trendy a porcelana i fajans w stylu retro
W dzisiejszych czasach styl retro cieszy się niegasnącą popularnością, a porcelana i fajans mają swoje zasłużone miejsce w nowoczesnych stylizacjach inspirowanych przeszłością. Porcelana, ze względu na swoje eleganckie wykończenie, jest chętnie wybierana do formalnych aranżacji stołowych. Z kolei fajans, z jego ciepłem i rustykalnym charakterem, doskonale komponuje się z wnętrzami w stylu prowansalskim czy wiejskim.
Przeczytaj także: Jak łączyć różne style galanterii stołowej retro?
Podsumowanie
Porcelana i fajans, choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się podobne, różnią się pod wieloma względami – od składu i procesu produkcji, przez właściwości fizyczne, po zastosowania w galanterii stołowej. Porcelana, jako materiał bardziej ekskluzywny, jest symbolem elegancji i luksusu, natomiast fajans to materiał bardziej swobodny, rustykalny, choć równie estetyczny. W galanterii stołowej retro oba te materiały mają swoje miejsce, oferując różne podejścia do stylizacji stołu i dekoracji wnętrz. Wybór między nimi zależy od indywidualnych potrzeb oraz zamierzonego charakteru aranżacji.
Foto: pixabay.com
Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.). Wszelkie prawa autorskie przysługują kolekcjaretro.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za pisemną zgodą właściciela witryny.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Chcesz wymienić się doświadczeniem, podzielić ciekawym newsem, zaproponować temat lub współpracę?
Skontaktuj się z nami, korzystając z poniższego
Formularza Kontaktowego
Zeskanuj kod QR
